Sabrina's (w)onderwijs - Verlies

Het is het allerergste dat je op school kan overkomen. Een leerling verliezen. Onze vaste columnist overkwam het. Hoe ga je er mee om? Persoonlijk? Met de klas? Hoe verwerk je zulk verdriet?

Column Sabrina Blom Wonderwijs NVS NVL

Verlies

Geen spontane koffie, geen laatste woorden, geen afscheid en geen weg naar een mooie toekomst. Een van mijn grootste angsten werd onlangs wekelijkheid: ik verloor een student die tegen de eigen wens in het leven verliet. Onbegrip maakte plaats voor een gevoel van verlies dat mij tot mijn diepste kern raakte.

Ik vind maar moeilijk woorden om te beschrijven welk gevoel deze ervaring het meeste recht doet. Bij iedere student die onze opleidingen verlaat zeg ik: ‘Kom nog eens langs om te vertellen hoe het gaat. Ik zorg voor de koffie, jij voor de mooie verhalen.’ Deze woorden staan sindsdien in een totaal ander perspectief. Gaan wij elkaar nog zien? Ik hecht mij op een gezonde manier aan mijn studenten en zij in sommigen gevallen ook aan mij. Waar mijn dagelijkse werk in het teken staat van de ontwikkeling van jonge mensen en het creëren van bouwstenen voor een succesvolle toekomst, zo snel kan de realiteit de toekomst soms inhalen en bepalen dat deze totaal anders verloopt.

Ook in ons onderwijs speelt verlies een rol. Som is dat negatief, maar niet altijd. We verliezen soms studenten die stoppen met de opleiding, we verliezen onze angsten, onze vooroordelen, onze toekomstplannen aan nieuwe idealen, oude vrienden van vroeger of aangeleerde kennis die een andere waarheid blijkt te hebben. Ook dergelijke situaties hebben een eigen overgangsfase en kunnen gekenmerkt worden door een periode van verwerking of zelfs rouw.

'Heb ik er alles aan gedaan om de klas goed te begeleiden?'

Niet alleen voor het individu, maar ook zeker voor een groep zoals een klas is het belangrijk om de tijd te nemen voor afscheid. Samen rouwen kan soms meer helend zijn dan wanneer je er alleen voor staat. Samen spreken, stil zijn en vertellen over je herinneringen. En juist hierin is het menszijn in ons docentschap zo belangrijk. Vergeet niet je eigen geraaktheid tijdens het troosten van de ander. We zijn als docenten nu eenmaal geneigd om ervoor te zorgen dat onze studenten genoeg troost hebben, maar je eigen verdriet moet ook plek krijgen.

Als gelijken stonden wij, schouder aan schouder met ongeloof en tranen, maar tegelijk voelden we een golf van het leven door de groep. We stonden er samen, niet met z’n allen, maar wel samen.

En waar het proces met je klas eindigt, daar loopt het eigen verdriet nog even door. Wat waren mijn laatste woorden aan de student? Hoe gaat morgen eruit zien? Heb ik er alles aan gedaan om de klas goed te begeleiden? Erover spreken met je collega’s helpt, collega’s die vragen hoe het met je gaat nog meer. Mijn manier? Er over praten én over schrijven… In het onderwijs staan we ook schouder aan schouder. We maken de meest bizarre dingen mee, maar blijven in staat hiermee om te gaan zolang we het samen doen, durven te delen en blijven verbinden met elkaar.