Visie op loopbaanontwikkeling: aanbevelingen voor het nieuwe kabinet
17 juni 2010
Geschreven door: Annemarie Oomen Erik van Beek
Loopbaan: het gat dichten tussen jezelf en …
Nederland staat de komende tijd voor grote uitdagingen. Er moet flink bezuinigd worden, maar dit mag niet ten kosten gaan van de slagvaardigheid, talentontwikkeling en participatie van iedere burger. Daarom doen we een aantal aanbevelingen aan het nieuwe kabinet, die meegenomen zouden moeten worden in beleidsvorming de komende jaren.
Iedere Nederlander krijgt in zijn of haar loopbaan te maken met verschillende organisaties. Al vrij vroeg de basisschool en het initiële vervolgonderwijs. Vervolgens de stap naar de arbeidsmarkt en soms, wanneer het tegenzit, het UWV WERKbedrijf en reïntegratiebedrijf. Ook binnen het werk hebben veel Nederlanders te maken met HRD en externe training en opleidingsorganisaties om de loopbaan te verstevigen.
Al die organisaties hebben dus op de één of andere manier te maken met de loopbaan van Nederlanders. Er ontstaan helaas regelmatig gaten in de loopbaan van Nederlanders: tussen waar ze nu staan en wat ze willen bereiken. Herkenbare gaten, zoals de overgang van de ene school naar ander, naar een ander onderwijstype, zowel in het vervolgonderwijs als het beroepsonderwijs, de overstap van school naar werk, van baan naar baan of van baan naar pensioen.
Maar ook minder gebruikelijke gaten, bijvoorbeeld omdat iemand geen of net geen startkwalificatie heeft, omdat het beroep of het soort werk weg valt, er geen erkenning is van je ervaringen, andere kwaliteiten die nodig zijn, niet meer goed kunnen meedraaien in het werk, ziek of arbeidsongeschikt worden.
Hier liggen ook kansen. Loopbaanontwikkeling staat in Nederland nog in de kinderschoenen. Een duidelijke visie en samenhang tussen de verschillende organisaties die zich bezighouden met loopbanen ontbreekt. Dit terwijl we steeds meer weten over de waarde en het belang van duurzame vaardigheden van het individu om zelf de gaten te kunnen dichten.
Loopbaanontwikkeling werkt!
Op basis van verschillende onderzoeken weten we een aantal zaken zeker als het gaat om loopbaanontwikkeling en begeleiding.
Loopbaanontwikkeling in het onderwijs
Jongeren met goed ontwikkelde loopbaanvaardigheden hebben meer kans op een succesvolle overgang op 16 jarige leeftijd dan jongeren met minder ontwikkelde loopbaanvaardigheden.
Jongeren met heldere loopbaandoelen doen het beter dan jongeren zonder heldere doelen als het gaat om opleidingsniveau, ongeacht de gemiddelde prestatie van de school.
Goede loopbaanprogramma’s hebben een significante en positieve impact op het verkennen van loopbaanmogelijkheden en besluitvaardigheid.
Onpartijdige, professionele loopbaanbegeleiding verlaagt het aantal keer wisselen van opleiding en drop-outs boven de 16 jaar.
Door specialistische loopbaanadviseurs in het onderwijs zijn jongeren en ouders verzekerd van professionele ondersteuning en onpartijdige informatie.
Jongeren buiten het onderwijs en arbeidsmarkt
Veel van de jongeren die geen onderwijs meer volgen en geen werk hebben voelen zich vervreemd van het formele onderwijs. Gericht op participatie en loopbaanontwikkeling van deze jongeren is er behoefte aan meer innovatieve en flexibele manieren om deel te nemen aan scholing of het arbeidsproces.
De kosten van jongeren die voor langere tijd buiten onderwijs en werk zitten zijn niet gericht op gezondheid en financiën van de persoon allen, maar ook voor de samenleving als geheel: verhoogde uitgaven aan sociale voorzieningen en het maatschappelijk niet mee kunnen draaien.
Loopbaanontwikkeling op de arbeidsmarkt
Loopbaanbegeleiding stimuleert vaardigheden, houding en motivatie die het voor mensen mogelijk maakt om een stap te zetten richting onderwijs, training of een baan.
Werkzoekenden die professionele hulp en begeleiding krijgen in het zoeken van een baan en in het ontwikkelen van sollicitatievaardigheden vinden sneller een baan.
De groei van online en telefonische mogelijkheden wint terrein ten opzichte van meer traditionele methoden. En dat niet alleen: dezelfde hoge kwaliteit van loopbaanbegeleiding kan geboden worden via nieuwe media, leidend tot een verhoging van het zelfvertrouwen en toonaangevende participatie in leren en werken.
Loopbaanbegeleiding verhoogt het zelfvertrouwen van jongeren, maakt ze meer besluitvaardig en laat ze stappen ondernemen die ze anders nooit hadden kunnen nemen.
Wat is slim?
Natuurlijk gaat het over talenten. Nederland is gebaat bij het volledig benutten van het potentieel aan talenten, want zo ontstaat een mobiel en slagvaardige beroepsbevolking. In alle verkiezingsprogramma’s wordt erkend dat talenten ontplooid moeten worden. Daar draagt de staat ook haar steentje aan bij: door te investeren in scholing, in een sociaal en activerend vangnet en het stimuleren van ondernemerschap en een leven lang leren.
Daadkrachtige, overstijgende visie op loopbaanbeleid
Loopbaanontwikkeling is er in alle soorten en maten: van simpel antwoord op een informatievraag tot een sessie waar een adviseur uitgebreid ingaat op de loopbaanvraag van het individu. Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Economische Zaken en Sociale Zaken en Werkgelegenheid hebben voor loopbaanontwikkeling ieder hun eigen visie, beleid, maatregelen en doelgroep – voortijdig schoolverlaters, ondernemerschap, re-integratie- die elkaar al dan niet overlappen en waarbinnen gaten duidelijke hun oorsprong vinden.
De overheid stelt verschillende maatregelen beschikbaar om de (mogelijke) loopbaan-gaten te dichten – EVC en EVP, de scholingsbonus, maar deze worden door potentiële kandidaten veel minder gebruikt dan verwacht.
Weinig burgers – leerling, student, werknemer, zzp-er- participeren in de verbetering van de dienstverlening op het terrein van loopbaanontwikkeling. Door actieve betrokkenheid bij het vormgeven van de dienstverlening, veranderen ontvangers in deelnemers. Ze voelen zich betrokken bij het tot een succes maken van de dienstverlening.
Van informatie naar ‘making sense’
De overheid steekt veel middelen in papieren en digitale informatie over opleidingen en beroepen. Maar diezelfde overheid investeert nauwelijks in de kwaliteit van begeleiding en begeleidingsmiddelen. Bij loopbaanontwikkeling gaat het over 'sense' kunnen maken van informatie, beschikbare mogelijkheden voor jezelf. Niemand kan de toekomst voorspellen, maar onpartijdigheid, deskundig, 'weten waar je het over hebt' en enige duurzaamheid mag van een loopbaanbegeleider worden verwacht. Mensen willen niet enkel papieren informatie, een bandje met een keuzemenu. Mensen willen mensen die naar hun vraag luisteren en ze persoonlijk informeren over mogelijkheden.
Van curatief naar preventief
Overheid steekt onevenredig veel meer geld in jongeren die al in de problemen zijn geraakt dan, preventief, in de reguliere groepen leerlingen en studenten. Door meer preventief te investeren in het stimuleren van kwaliteit kunnen mensen meer verantwoordelijkheid voor hun eigen loopbaan dragen.
Aanbevelingen in het kort
Stel regulier overleg in tussen de departementen OCW, SZW en EZ om tot een gezamenlijke aanpak en visie te komen waar het gaat om loopbaanbegeleiding en -oriëntatie.
Van de meerdere miljarden die in verschillende verkiezingsprogramma’s aan de orde zijn ter versterking van het onderwijs, wordt een klein gedeelte belegd in het verbeteren van de loopbaanbegeleidingsvaardigheden van docenten. Zeg een paar procent, 200 miljoen euro. Start hiervoor een nieuwe themadirectie Loopbaan. De rendementen op langere termijn zijn vele malen hoger dan investeren in andere doeleinden.
Betrek burgers bij het vormgeven van het beleid dat henzelf aangaat. De kracht zit in het echt willen luisteren en begeleiding bieden bij de individuele burger. Dat is een ramp om te organiseren, maar vele landen geven een goed voorbeeld van hoe uitstekend gebruik wordt gemaakt van nieuwe mogelijkheden online en telefonisch, met dezelfde kwaliteit.
Investeren in papier en online informatie is maar een beperkte visie op waar mensen in hun loopbaan behoefte aan hebben. Velen zullen het voorbeeld herkennen dat de gemiddelde student maling heeft aan informatie en vergelijkingen op websites. Het gaat om de begeleiding bij het maken van een keuze.
Een groot bedrag van de onderwijsbegroting labelen als bestemd voor loopbaanoriëntatie en begeleiding is op langere termijn vele malen effectiever dan investeren in curatieve doelen.
Bronnen:
OECD (2002) ‘Review of Career Guidance Policies: Netherlands’
Nulmeting Euroguidance LOB in NL (2008)
Developing the workforce of today and preparing the workforce of tomorrow in the Netherlands, John McCarthy (2008)
New Skills for New Jobs: a report by the Expert Group on New Skills for New Jobs
prepared for the European Commission (2010)